Tüberküloz hastalığının dünü ve bugünü

Tüberküloz insanlık tarihinin en eski hastalıklarından birisidir, geçen binlerce yıla rağmen hastalığın insidansı* artışlar ve azalışlar göstermiştir.

1
47

insanlık tarihinin en eski hastalıklarından birisidir, geçen binlerce yıla rağmen hastalığın insidansı* artışlar ve azalışlar göstermiştir fakat bu azalışlar hastalığın tehdit unsuru olarak ortadan kalkmasına engel olamamış, kalıcı bir tehdit olma özelliğini sürdürmüştür. Geçmişte çiçek, veba veya kolera ile birlikte bir çok salgınlara neden olmuştur. Günümüzde AIDS ile birlikte benzer bir salgını sergilemektedir. Tüberküloz vahşi ve evcil bir çok hayvanı da etkileyen bir hastalıktır.

Tüberküloz’un etkeni bakteriler, mycobacterium cinsi içinde yer almaktadır. Tüberküloz insanoğlunun M.Ö yıllarda sığırları evcilleştirmesiyle birlikte başladığı düşünülen bu hastalık hakkında Rönesans ile birlikte ciddi bilgiler ortaya çıkmıştır. M.Ö. 3500 yıllarına ait Mısır mumyalarında ve Ürdün’de bulunan insan iskeletlerinde tüberkülozu düşündüren vertbra lezonları ve psos apseleri görülmüştür.

Hipokrat (M.Ö. 460-377) tüberküloz için erime, tükenme anlamına gelen “phtsiz” deyimini kullanmıştır.

Tüberküloz hastalığı iki tür tarafından oluşturulur, insan şuşu olan mycobacterium tuberculosis ve sığır şuşu olan mycobacterium bovis.

Tüberküloz hastalığının dünü ve bugünü

Tüberküloz enfeksiyonu genelde havada asılı kalan damlacıkların solunması veya kontamine** süt ve süt ürünlerinini tüketilmesi ile yayılır.

Tüberküloz’un halk sağlığı ile ilgili kayıtların tutulmaya başlamasıyla beraber 1667 yılında Londra’daki tüm ölümlerin 4’de birinin tüberküloz’dan dolayı olduğu bildirilmiştir. 1950 yılların sonuna doğru kemoterapinin uygulanmaya başlamasıyla %10 – %14 aralığında bir azalma gözlenmiştir. Fakat 1985 yılından itibaren tüberküloz tekrar artışa geçmiş ve insalık tarafından şaşkınlıkla karşılanmıştır.

Tüberkülozun 1950’lerden önceki durumu hakkında sağlıklı verilerin bulunmadığı  gelişmekte olan ülkelerde ise 1960 yılından itibaren Dünya Sağlık Örgütü’nün kontrol programları uygulanmaya başlamıştır. 1990’lara gelindiğinde bu programların çok da etkili olmadığı görülmüştür. Seksenli yıllarda ortaya çıkan HIV epidemisi ve çok ilaca direnç sorunu, tüberküloz salgınını günümüzde ileri derecede ağırlaşmasına yol açmıştır.

Dünya sağlık örgütü 1993 yılında, insanlık tarihinin hiçbir döneminde günümüzdeki kadar çok tüberkülozlu hastanın olmadığını, dünyanın çoğu bölgesinde tüberkülozun artık kontrol edilemeyecek bir hale geldiği duyurulmuştur.

NOT: Tüberküloz – Verem hastalığı olarak da adlandırılmaktadır…

 


* insidans : İnsidans risk altındaki nüfustaki hastalığı yeni edinenlerin yani yeni olguların sayısıdır.

** kontamine : Kirlenmiş, bozulmuş, bulaşmış

Bir önceki yazımız olan Tarihin en önemli bulaşıcı hastalıkları başlıklı makalemizde bulaşıcı hastalıklar, Enfeksiyon ve infeksiyon hakkında bilgiler verilmektedir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.